Informatie over Pedofilie

Robin Knap

Beste lezer,

Waarom u dit artikel leest, weet ik niet en dat kan ik u op dit moment ook niet vragen. Misschien bent u bezig met onderzoek, of u kent iemand die pedo is, of misschien bent u het zelf… Ik heb geen idee, maar ik vind het wel leuk dat u het leest. Ik kan u wel vertellen waarom ik deze map heb geschreven. Dit heb ik geschreven ter verwerking van mijn eigen zoektocht omtrent pedofilie. Ongeveer een jaar lang ben ik daar nu al mee bezig. Dit zou je kunnen zien als een soort verwerking van dat jaar.

Het onderwerp dat hier wordt besproken is niet eenvoudig, daar ben ik wel achter gekomen. Er komen veel emoties bij los en er rust een zwaar taboe op. Namelijk het taboe van kinderen en seksualiteit.

Graag wil ik u meenemen door dit thema heen en na laten denken over tal van aspecten die ermee te maken hebben, zoals: de visie op maatschappij, mens, kind, geloof, seksualiteit en
vriendschap enz… Mijns inziens genoeg om een boeiende ontdekkingstocht te maken die wellicht geheel nieuwe aspecten van ‘pedofilie’ naar boven brengt.

Laten we eens gaan brainstormen; waar denkt u zoal aan bij het woord pedofilie? In een klas zouden waarschijnlijk de volgende woorden op het bord verschijnen:

Kinderlokkers
Liefde                     ziek
Durtroux                              castreren
Kindervriend             pedofilie              afwijking
 Seks                                                    Tbs
Ouder/kind relaties          geaardheid
       vriendschap

Wellicht zult u in uw eigen brainstorm veel van deze woorden tegenkomen. Uw brainstorm zegt veel over het beeld dat u van pedofilie en van de pedofiel hebt. Komen er in uw rijtje alleen maar negatieve woorden voor, zoal ‘verkrachting’, ‘ziek’, ‘afwijking’, ‘kinderlokkers’ en ‘castreren’, dan hebt u een behoorlijk negatief beeld. Een beeld dat we vaak tegenkomen in de huidige maatschappij. Natuurlijk kan uw beeld er ook heel anders uitzien, bijvoorbeeld veel genuanceerder of meer positief.

Met dit artikel wil ik proberen om een reëel beeld aan te reiken rond ons onderwerp. Het is geen gemakkelijke opgave om hieraan te werken, maar wel een spannende uitdaging.

Dit onderwerp is erg moeilijk om te bespreken. Ons menselijk denken schiet zo vaak tekort, zeker als er ook een emotioneel aspect aan verbonden is. Rond pedofilie is er sprake van een altijd doorgaand gesprek, wat duidt op een tekort aan vooruitgang. Er is wel vooruitgang en ontwikkeling, maar deze wordt belemmerd door heersende taboes. Het is nodig om het hedendaagse denkklimaat, waarin onze tijdgenoten en ook wijzelf ademen, te verstaan en in haar context te begrijpen. Anders dan in allerlei exacte wetenschappen is de geschiedenis voor ons nog altijd hoogst actueel en belangrijk. Zij laat namelijk zien hoe men in totaal andere maatschappelijke omstandigheden omging met pedofilie.

Laten we eerst eens gaan kijken wat het woord betekent:
Er zijn vele definities die het begrip pedofilie weergeven.

1. De officiële definitie, die te vinden is in het handboek (van stoornissen!) voor de psychiaters *¹ luidt: "Pedofilie is een als problematisch ervaren oncontroleerbare neiging tot seks met kinderen en het feitelijk aangaan van deze contacten."

2. Het Nationaal Centrum voor Geestelijke Volksgezondheid lanceerde in 1974 de volgende definitie: "Pedofilie is de menselijke gegevenheid die erdoor gekenmerkt is, dat het zich aangetrokken voelen tot kinderen, ook in seksuele zin, als erg belangrijk wordt ervaren."

3. Binnen de Nederlandse Vereniging tot Seksuele Hervorming wordt de volgende definitie gebruikt (1980): "Pedofilie is het houden van kinderen, het van daaruit bij voorkeur met hen om willen gaan en het daarbij open staan voor erotische en eventueel ook seksuele gevoelens van beiden."

Proeft u het verschil tussen de drie definities? Ik denk dat we heel secuur moeten zijn in het vormen van definities. Een definitie is een gedachteconstructie waarbinnen kaders en grenzen zijn gelegd om iets bespreekbaar en onderzoekbaar te maken. Het maakt dus nogal wat uit voor welke definitie je kiest.

Pedofilie en het identiteitsvraagstuk

Het is de vraag of pedofilie iemands identiteit bepaalt. Misschien is er geen pedofiele identiteit. Ik denk dat er een erotische, emotionele, spirituele en seksuele fascinatie voor het kind is, die de naam pedofilie heeft gekregen. Iemand kan gefascineerd raken door de schoonheid en het mysterieuze van een kind. Een relatie tussen een volwassene en een kind is dus niet per definitie pedofiel van aard, maar kan dit worden. Het gaat er namelijk om hoe een relatie wordt beleefd. Beleving is dus in mijn visie erg belangrijk.

De vraag is dan hoe een pedofiele relatie eruit zou kunnen zien.

Dit kan heel verschillend zijn. Het is niet waar dat er bij elke pedofiele relatie seks aan te pas komt. Ik zou seksualiteit ook niet als criterium willen beschouwen. Ik denk dat intimiteit een cruciale rol heeft in het pedofiel zijn, seksualiteit minder. De reden dat seksualiteit nu zo’n belangrijke rol lijkt te spelen is doordat het wordt onderdrukt. Het is net als jeuk. Als je jeuk hebt en je kunt even krabben is er niks aan de hand. Bind je echter je handen op je rug dan wordt jeuk al gauw ondraaglijk.

Nu de pedofiele relatie. 

Wat voor de één als een vriendschapsrelatie voelt, kan voor de ander veel dieper gaan en als een pedofiele relatie voelen. Vrienden mogen elkaar graag, verliefden houden van elkaar. Dat is het verschil. Het gaat er dus vooral om hoe een relatie wordt beleefd. Om een voorbeeld te geven: een man speelt met zijn dochtertje in de tuin onder de sproeier. De vorm kan best erotisch van aard zijn, want het dochtertje heeft geen kleertjes aan. Toch is hier niet sprake van een pedofiele relatie, maar van een vader-dochter relatie. De intentie/beleving is dus anders. Een andere man speelt met hetzelfde meisje in de tuin onder de sproeier. Dit kan duidelijk wel een pedofiele relatie genoemd worden, tenminste als die man en het kind het contact als erotisch ervaren. Dit voorbeeld is trouwens heel erg beperkt, want er zijn veel ouders die wel een erotisch gevoel bij hun kinderen hebben en veel volwassenen die dat totaal niet bij kinderen hebben.

He, kan een kind dan ook een relatie als erotisch en/of seksueel ervaren?
Een interessante vraag. Is een kind een seksueel wezen? Van deze vraag hangt veel af. Het heeft te maken met mens- en kindvisie. Trouwens ook met uw visie op seksualiteit in het algemeen. Is seksualiteit, als het niet gericht is op voortplanting, fout? Hier komt de grote filosoof Plato om de hoek kijken. Plato leerde het ‘metafysisch dualisme’ *³. Dit houdt in dat er twee werkelijkheden zijn, namelijk de concrete hier en nu en de abstracte volmaakte ideeënwereld zoals hij dat noemde. Het concrete hier en nu vormt slechts een zwakke afschaduwing van het perfecte ideeënrijk Om deel te hebben aan dat volmaakte rijk moeten we de ziel uit de gevangenis van ons lichaam bevrijden. Dit kan alleen door te breken met het oppervlakkige leven van alle dag. We moeten inkeren tot de eigen ziel. Seksualiteit is dus uit den boze, want dat behoort tot dat oppervlakkige leven. De kerk heeft vooral dat laatste helaas als leer overgenomen, waardoor seksualiteit in de taboesfeer terechtkwam. Erg jammer, want seksualiteit is juist iets moois. Zelfs Jacobus zegt:"Iedere gave, die goed, en elk geschenk, dat volmaakt is, daalt van boven neder, van de Vader der lichten, bij wie geen verandering is of zweem van ommekeer." *⁴

Seksualiteit werd dus gezien als iets slechts. Een kind mocht daar nog niets van weten, dat is immers iets voor volwassenen. Is dat wel zo? Kinderen hebben toch ook seksuele gevoelens? Wat dacht u van het ‘vadertje en moedertje’ spelen en het ‘doktertje’ spelen? Een kind heeft zeker ook seksuele gevoelens en die mogen we niet ontkennen!

Hoe ontstaat pedofilie?

Er zijn verschillende verklaringen die proberen om op deze vraag een antwoord te geven. De eerste verklaring wordt wel het ‘bio-psycho-sociale model’ genoemd. Karakter, gebeurtenissen, omgeving en ontwikkeling spelen een belangrijke rol. De wortels liggen dan in een verstoring in de normale ontwikkeling die, op zeer jonge leeftijd plaatsvindt. Het gaat dan dikwijls om een afwezige vader en een dominante moeder. Hierdoor ontwikkelt het kind niet normaal en zal het later alsnog proberen zichzelf te vinden in kinderen.

Als dit waar is, dan is pedofilie dus een vorm van liefde die gebaseerd is op een tekort. Omdat iemand niet uitgegroeid is tot een volwassen mens, heeft hij een kind nodig om volledig mens te kunnen zijn.

Een andere verklaring is de zogenaamde ‘genetische verklaring’. Deze ziet pedofilie als een normale variant op hetero- en homofilie. De geaardheid ligt bij de geboorte al vast in de genen.

Kwam pedofilie vroeger ook voor?

Pedofilie is niet iets nieuws, het kwam ook al in de klassieke oudheid voor. Eigenlijk kwam het in elke tijd voor. Tijdens een bezinningsavond *⁵ over homoseksualiteit kwam ik de volgende tekst tegen: 

"In de eerste eeuw van onze jaartelling was de Grieks Romeinse cultuur overheersend in het noordelijk gedeelte van het Middellandse Zee gebied. In deze hele streek was de gerichtheid op hetzelfde geslacht algemeen in vier verschillende vormen:

De eerste vorm was pederastie. Een ouder iemand droeg zijn wijsheid en materiele zaken over aan een jonge man, in ruil voor gezelschap en vriendschap. Het ideale model was platonisch. Toch waren seksuele voorkeuren zeker een onderdeel, of althans een aspect van dergelijke kameraadschappen. Deze vorm van knapenliefde was in die tijd een sociaal geaccepteerd gedrag."

De andere drie vormen zijn voor deze discussie niet van belang.

In een boekje van Lea Dasberg *⁶ kwam ik het volgende tegen:

"Ook de gedachte, dat het kind, uit welke kring dan ook, heel langzaam en voorzichtig zou moeten worden ingeleid in de geheimen van het sexuele leven, bestond niet. Er waren trouwens geen geheimen. Behalve op het kasteel en vanaf het einde van de 17^e eeuw in de huizen van de hoge burgerij, sliep men met de ouders in dezelfde ruimte. Aan nachtkleding bestond tot in de 17^e eeuw vreemd genoeg alleen … de nachtmuts!" * ⁷.

"Bevallingen vonden plaats in aanwezigheid van de kinderen en voor zover het de meisjes betrof met hun hulp."

"Veel spelletjes met kleuters als ‘schuitje varen, theetje drinken en paartje rijden’ hadden een erotische bedoeling: het was algemeen aanvaard amusement voor de volwassenen om het kind daarbij aan het lachen te maken door de wrijving van zijn geslachtsdelen langs die van de volwassene en de eerste sexuele prikkeling, bij de jongetjes de eerste erectie, daarbij te observeren." *⁸

"In de rijke burgermilieus van de 17^e en 18^e eeuw was het gewoon dat het kind, jongen of meisje, bij de min in bed sliep en voor het slapen gaan zoet gehouden of gemaakt werd door het over de geslachtsdelen te strelen en het zelf met de geslachtsdelen van de min te laten spelen: niet alleen een ‘pedagogisch’ zoethoudertje, maar zonder meer ook een vorm van bevrediging voor de min, waar geen enkel kwaad in gezien werd."  *⁹

Blijkbaar zag men er vroeger totaal geen kwaad in en was seksualiteit tussen volwassenen en kinderen niet vreemd. Nog een markant voorbeeld: 

"Aan het hof van Lodewijk XIII was het een van de amusementen van de hofdames om de kleine Dauphin op schoot te nemen en hem te vragen zin penisje te laten zien en te laten betasten, wat hem dan later, toen hij bij officiële gelegenheden aanwezig moest zijn, weer moest worden afgeleerd."  *^10.

Kinderen werden vroeger niet als een apart type mens gezien. Zij waren grote mensen in zakformaat. Natuurlijk geldt dat niet voor de allerkleinsten, maar vanaf een jaar of 7 werden ze als kleine volwassenen gezien. Ze moesten werken, meedraaien in de huishouding enz… Op het marktplein waren kinderen getuige van openbare terechtstellingen, zoals de brandstapel e.d. Tijdens de 18^e eeuwse epidemieën werden kinderen geconfronteerd met onbedekte lijken die volop op straat lagen. Jonge dochters die hun moeder begeleidde op haar sterfbed was heel gewoon. Kortom, kinderen waren al heel jong volkomen geïntegreerd in de maatschappij, ook op het gebied van seksualiteit.

Maar je hoort toch vaak dat seksueel misbruikte kinderen er altijd schade aan over houden? Zeker, bij misbruik is er altijd schade. De relatie is dan verstoord en dat brengt onheil teweeg. Zonde. Het is niet zo dat elke seksuele relatie tussen volwassenen en kinderen als misbruik kan worden gezien. Zeker, er komen helaas ook hele nare dingen voor, die mogen niet worden ontkend, maar kinderen kunnen er ook van genieten. Pedofiele relaties zijn niet per definitie onvrijwillig, en ze gaan niet per definitie gepaard met machtsoverwicht, dwang, verleiding of het claimen van het kind. De relatie kan wederzijds zijn, volledig gewenst door het kind, liefdevol, open, eerlijk en fijn. Soms groeien deze relaties zelfs uit tot (meestal platonische) vriendschappen voor het leven. Aan deze relatie is niets ziekelijks te vinden. Ze is gebaseerd op wederzijdse liefde, respect en vertrouwen.

Wat ik hier schrijf is niet iets nieuws. Serieuze onbevooroordeelde seksuologen zijn al decennia lang bekend met dit feit. Bekende wetenschappers, zoals Dr. Th. Sandfort en Dr. F. Bernard, hebben deze relaties bestudeerd en kwamen tot dezelfde conclusies. Ook wil ik u wijzen op het onlangs gepubliceerde werk van de Amerikaanse onderzoekers Rind, Tromovitch en Bauserman. Zij hebben een meta-analyse gepubliceerd van onderzoek naar seksuele ervaringen van kinderen met volwassenen in serieuze, neutrale tijdschriften zoals "Journal of Sex Research" en "Psychological Bulletin". Op 18 dec. '98 hebben zij dit onderzoek gepresenteerd. Voor een vertaling daarvan, zie noot *².

We hebben gezien d at we niet alle pedofielen over een kam kunnen scheren met kinderverkrachters. Er zijn goede en slechte pedofiele mensen, netzo goed als er goede en slechte heterofiele mensen zijn. Dit onderscheid wil ik graag verder proberen uit te werken. Bij misbruik speelt macht een hele belangrijke rol.

Het gevoel van macht over kinderen te hebben is belangrijker dan de seksuele gevoelens. Deze (zieke) mensen zullen hun machtsoverwicht misbruiken, het kind verleiden of claimen en soms zelfs dwingen seksuele dingen te doen. Het zijn overigens niet alleen pedoseksuelen die streven naar en genieten van macht. Je ziet het soms ook bij onderwijzers, groepsleiders ouders en agenten om zo maar eens mensen te noemen die vanuit een gezagspositie dienen te werken (het gaat dan niet om seksuele handelingen)! Bij sommige mensen geeft het een innerlijke bevrediging om macht te hebben over andere mensen.  

Dit type mens ziet het kind niet, maar is slechts uit op hun eigen bevrediging. Het zijn onverschillige bevredigingszoekers. We zouden ze ook sadistische pedofielen kunnen noemen.

De andere type mens is niet uit op macht. Zij willen juist kind zijn met de kinderen. Van daaruit zoeken ze een relatie met kinderen. Deze type mens houdt van kinderen en wil ze geen kwaad doen. Vriendschap is erg belangrijk, seksualiteit kan heel mooi zijn, maar hoeft niet.

In de praktijk zijn deze twee type mensen niet duidelijk te onderscheiden. Er is duidelijk ook een grijs gebied. Een goede pedofiel kan door persoonlijke omstandigheden gefrustreerd raken. Ook kan hij zich wel kind met de kinderen voelen, maar dat doen met de driften van een volwassene. Daarom is het zo belangrijk om te praten. Om erover te kunnen praten is er openheid nodig.

Nu komen we bij een groot probleem. Die openheid is er namelijk niet. Pedofilie is niet meer objectief bespreekbaar in de huidige maatschappij. Voor veel mensen staat pedofilie in hetzelfde rijtje als kinderverkrachters en soms zelfs kindermoordenaars. Er heerst pedofobie (angst voor alles wat met pedofilie te maken heeft)! Erg jammer, want dat maakt het gesprek moeizaam en uitzichtloos. Hoe komt deze hetze?

Dat is moeilijk te zeggen. Er is een verkeerde beeldvorming ontstaan van pedofilie. Deze verkeerde beeldvorming wordt in stand gehouden en aangedikt door de media. Omdat het zo’n emotioneel geladen onderwerp is, is het ook moeilijk er rationeel over na te denken.

Noten

*1 DSM III Revised (terug naar tekst)
*2 Een onderzoek naar de veronderstelde eigenschappen van seksueel misbruik van kinderen gebaseerd op niet-klinische steekproeven. (terug naar tekst)
Bruce Rind, Robert Bauserman en Philip Tromovitch
*3 G. van den Brink; Orientatie in de Filosofie 1 pag. 47 (terug naar tekst)
*4 NBG  Jacobus 1: 17 (terug naar tekst)
*5 Bezinningsavond over homoseksualiteit binnen de Gereformeerde Kerk van Bennekom (terug naar tekst)
*6 L. Dasberg; Grootbrengen door kleinhouden. Pedagogiek (terug naar tekst)
*7 N. Elias; Ueber den Prozess der Zivilisation. Soziogenetische und psychogenetische Untersuchungen. Deel 1 pag. 225-227 (terug naar tekst)
*8 J.M.W. van Ussel; Geschiedenis van het sexuele probleem enz. pag. 171-172 (terug naar tekst)
*9 J.M.W. van Ussel; Geschiedenis van het sexuele probleem enz. pag. 165-169 (terug naar tekst)
*10 J.M.W. van Ussel; Geschiedenis van het sexuele probleem enz. pag. 165-166 (terug naar tekst)