Op zoek naar de wortel van de anti-pedo hetze
door: Robin Knap
(bron: OK Magazine 77, mei 2001)
Met stijgende verbazing probeer ik de toenemende heksenjacht te volgen. De
moord op de 22-jarige Dennis Brocken was voor mij schokkend. Deze
leeftijdgenoot, ik ben zelf ook 22, had een jongen gestreeld op zijn
bovenkleding! De vader van de jongen vond dit blijkbaar onacceptabel en
vermoordde de pedofiele jongeman met een slagersmes. Vervolgens werd de
verdachte van deze moord (of doodslag) in diverse media gaandeweg als held
betiteld. Dit riep bij mij gevoelens op van verbijstering. Dan is er een gezin
uit Den Bosch dat niet meer welkom is in hun woonwijk. Reden: de zoon van
zestien, die vier jaar geleden het een en ander 'gedaan' heeft met kinderen uit
zijn buurt. Toen hij twaalf was, dus! Deze voorvallen laten mij niet los. Hoe
komt het toch dat 'pedofiele' mensen zo gehaat worden? Ik heb geprobeerd hier
een antwoord op te vinden.
Projectie
Mensen zijn geneigd hun 'negatieve' eigenschappen en emoties weg te stoppen.
Ik zet negatief bewust tussen aanhalingstekens, omdat de mening over
welke eigenschappen negatief zijn per persoon verschilt. De een zal iets als
negatief bestempelen, terwijl de ander dezelfde eigenschap of emotie als
positief ziet. Mensen proberen ongewenste eigenschappen van zichzelf te vergeten
en hopen dat die eigenschappen vanzelf zullen verdwijnen. Dit is een grote
vergissing, want wetenschappers hebben aangetoond dat deze eigenschappen niet
verdwijnen maar werkzaam blijven op de achtergrond, in de schaduwzijde van de
psyche. Hoe werken ze dan op de achtergrond?
De weggestopte eigenschappen worden geprojecteerd op anderen. 'Projectie'
betekent dus dat je eigenschappen, verwachtingen, gevoelens of denkbeelden van
jezelf onbewust aan anderen toeschrijft om jezelf een innerlijke spanning te
besparen*1. Er zijn verschillende manieren waarop je dingen van jezelf op
anderen kunt projecteren. In dit artikel ga ik verder uitsluitend in op
eigenschappen en gevoelens die men voor zichzelf als negatief bestempelt. Je zou
immers ook positieve eigenschappen van jezelf in anderen kunnen tegenkomen.
De zondebok
Hoe gaat projectie te werk? Stel, ik ben een zachtaardig type, maar ik heb
dat diep weggestopt omdat ik dat als een negatieve eigenschap bestempel. Het
gevolg kan wel eens zijn dat ik een hekel krijg aan zachtaardige mensen, want
zij confronteren mij met mijn eigen, nog steeds in mijn schaduwzijde aanwezige,
zachtaardigheid. Dan ga ik die eigenschap bestrijden in die andere mensen
die ook die eigenschap hebben. Deze zijn voor mij precies de geschikte
zondebokken.
Even iets heel anders
Hoeveel mensen hebben er nu eigenlijk pedofiele gevoelens? Tja, gegevens
verschillen nogal. Dhr. Bullens, behandelaar van mensen die verboden seks met
minderjarigen hebben gehad, noemt in een artikel in Vrij Nederland van 14
oktober 2000 een percentage van zes procent, echter zonder een bron te
noemen. Uit Amerikaans onderzoek*2 bleek dat dit percentage
beduidend hoger kan liggen.
Vijfentwintig procent van de tachtig onderzochte mannen reageerde met een
erectie op 'paedophilic stimuli' (pedofiele prikkels). Zijn al die mannen
dan 'echte pedofielen'? Welnee, natuurlijk niet. Het gaat om mannen die ook
welopgewonden kunnen raken van een jong blaadje. We moeten mensen niet teveel in
hokjes plaatsen. Er is geen duidelijk onderscheid tussen pedofielen en
niet-pedofielen. De meeste mannen vallen op vrouwen, maar een erotische foto van
een jong meisje (paedophilic stimulus) kunnen ze ook heel opwindend
vinden. Dit geldt evenzo voor homoseksuele mannen. Alleen zo is dat percentage
van vijfentwintig procent verklaarbaar.
Een vergelijking uit de geschiedenis
Homoseksualiteit was nog niet zo lang geleden een seksuele variant die werd
onderdrukt. Zij heeft echter een zekere mate van acceptatie verkregen. Een
zekere mate, want nog lang niet overal wordt homoseksualiteit geaccepteerd als
een normaal verschijnsel. Opvallend is dat mensen die voornamelijk
heteroseksueel gericht zijn, minder moeite hebben met homoseksualiteit dan
mensen die - bewust of onbewust - voor een goed deel ook zelf homoseksuele
gevoelens hebben. Iemand uit de laatste groep is emotioneel sterk betrokken bij
het vraagstuk rondom homoseksualiteit. Zo iemand worstelt wellicht met zijn of
haar eigen minder bewuste gevoelens en voelt zich emotioneel mogelijk wat
opgelaten als hij of zij in aanraking komt met homoseksualiteit. Het eigen
onbewuste gevoel dreigt dan omhoog te komen. Dit kan zich uiten in hevige en
sterk geëmotioneerde reacties.
Uit onderzoek*3 in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk bleek dat
degenen die .het felst tekeergingen tegen homoseksualiteit,
ook degenen waren die zichzelf het vaakst aan homo- of biseksueel gedrag
overgaven. Bij felle tegenstanders mogen we ons dus terecht afvragen waar die
agressie vandaan komt. Gaat het om weloverwogen argumenten, of om
woede-uitbarstingen en andere emotionele kreten? Zo ja, dan mogen we vermoeden
dat er irrationele krachten aan het werk zijn, mogelijkerwijs projectie op een
zondebok. We zien dit bijvoorbeeld vaak bij tieners die erg afgeven op 'flikkers
" terwijl ze zelf hun diepere gevoelens nog aan het ontdekken zijn.
Zondebokken gezocht -en gevonden
Laten we deze gegevens nu eens doortrekken naar de hetze tegen pedofielen.
Het mag
duidelijk zijn dat seksuele gevoelens voor kinderen in deze maatschappij als
negatief worden bestempeld. (Waarom eigenlijk? Een boeiende vraag voor een
volgend artikel?) Toch blijken voor veel mensen (vijfentwintig procent! !) zulke
,gevoelens niet vreemd te zijn. Zou het niet zo kunnen zijn, dat deze gevoelens,
juist omdat ze als negatief worden bestempeld, daardoor in de schaduwzijde van
de psyche terechtkomen? De heftige emotionele reacties rondom pedofilie zijn dan
verklaarbaar. Wanneer immers zulke mensen in aanraking komen met pedofilie,
roept dit de angst op dat deze schaduwzijde naar boven komt. Hier doet men snel
iets aan: men projecteert het op een zondebok. Ten hevigste zal dit worden
ontkend, omdat het een irrationeel en onbewust proces is. Er vinden dus
woede-uitbarstingen plaats en weloverwogen argumenten worden vervangen door
emotionele kreten, zo nodig zelfs door leugens en verdraaiing van feiten.
Kortom: er vindt een anti-pedohetze plaats.
*1 Joep Brinkman, Communiceren met effect. Wolters Noordhoff, 1995, blz.
35
Conny Zweig & Jeremiah Abrams (red.), Ontmoeting met je schaduw. Servire,
1996
Conny Zweig & Steve Wolf, Omgaan met je schaduw. Servire, 1997
*2 Behaviour Therapy 26, blz. 681-694, Kent State University, 1995
*3 Kinsey, 1948, blz. 384; Barrington, 1981, blz. 35 .